Dergi Kategorileri
AÇIK OTURUM
AÇIKLAMA
ANALİZ
ARAŞTIRMA-İNCELEME
AYIN İÇİNDEN
AYIN KONUSU
BASIN TOPLANTISI
BASINDA DİN DİYANET
BAŞYAZI
BELGESEL
BİLİM
BİR AYET BİR YORUM
BİR HADİS BİR YORUM
CAMİLERİMİZ
DEĞERLENDİRME
DENEME
DİN GÖREVLİSİNİN HATIRA DEFTERİNDEN
DİN VE AHLAK
DİN VE BİLİM
DİN VE ÇEVRE
DİN VE EĞİTİM
DİN VE KÜLTÜR
DİN VE SAĞLIK
DİN VE SOSYAL HAYAT
DİN VE TARİH
DİN VE TOPLUM
DİN-DÜŞÜNCE-YORUM
DÜNDEN BUGÜNE
EDEBİYAT
EDİTÖRDEN
EKONOMİ
ELEŞTİRİ
FIKIH KÖŞESİ
GEÇMİŞ ZAMAN OLUR Kİ
GEZİ
GÜNDEM
GÜNDEMİN İÇİNDEN
GÜNÜN İÇİNDEN
HABERLER
HAYATIN İÇİNDEN
HUTBE
İNANÇ VE İNSAN
İNSAN VE HAYAT
İZLENİM
KADIN VE AİLE
KAİNATIN DİLİNDEN
KAPAK GÜNDEM
KİTAP TANITIMI
KONFERANSLAR
KÜLTÜR
KÜLTÜR VE SANAT
KÜLTÜR VE TOPLUM
KÜRSÜDEN
MERHABA
MÜFTÜLÜKLERDEN
NOSTALJİ
ÖRNEK HAYAT
ÖRNEK VAAZ
PORTRE
RÖPORTAJ
SAĞLIK
ŞİİR
SÖYLEŞİ
SÖZÜN ÖZÜ-BERCESTE BEYİTLER
TANITIM
TARİH
TOPLANTI
TOPLUM
TOPLUM VE AHLAK
TOPLUM VE BİLİM
VATAN SEVGİSİ
YARIŞMA
ZİYARET
Dergi Sayıları
Diyanet Dergisi >> 245. Sayı >> PORTRE >> Hadis ilmine vakfedilmiş bir ömür Prof. Dr. Talat Koçyiğit

Hadis ilmine vakfedilmiş bir ömür Prof. Dr. Talat Koçyiğit

Merhum Talat Koçyiğit, 3 Ağustos 1927’de Uşak’ta doğ-
du. Dedesi Kadıköylü Hafız Süleyman Efendi’den dola-
yı Uşak merkezde ‘Kadıköylüler’ olarak tanınan bir aile-
de yetişti. Dedesi, hafızlık, hocalık yapmış, İslami konu-
larda oldukça bilgili, siyasi meselelerde görüş sahibi, hatırı
sayılır bir kimse idi. İlkokula gittiği sıralarda dedesinden ve
babasından temel dinî bilgiler ve Kur’an-ı Kerim öğrendi.

İlkokul, ortaokul ve liseyi Uşak’ta tamamladı. 1949’da
Liseden mezun olunca kendi isteğiyle kayıt yaptırdığı
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’ne öğrenci olarak ka-
bul edildi. Ancak bir gazetede Ankara Üniversitesi İlahiyat
Fakültesi’nin açıldığı ve öğrenci kaydına başlandığı haberi-
ni görünce düşüncesi değişti ve Tıp Fakültesi’nden evrakı-
nı geri alıp İlahiyat Fakültesi’ne kaydını yaptırdı. İlahiyat’a
kayıt yaptırırken, bitirdikten sonra ne olacağı konusunda
hiçbir bilgisi yoktu. Din hakkındaki bilgisi ve bu sahaya
olan merakı onu buraya meylettirdi. Böylece Cumhuriyet
dönemi yüksek din eğitiminin ilk öğrencileri ve mezunla-
rı arasında yer aldı.

Fakülte’nin ilk yıllarında eğitim kadrosu yetersiz olduğu
için derslerin bir kısmını kendi fakültesinde, diğer bir kıs-
mını Dil-Tarih’de görüyordu. Fakülte yıllarında hocaların-
dan en çok Tayyip Okiç’ten etkilendi. Boşnak asıllı sami-
mi bir Müslüman ve iyi bir hoca olan merhum Okiç’ten tef-
sir ve hadis konularında çok yararlandı. Daha talebelik yıl-
larında Tayyip Bey onu Fakülte’ye asistan almayı düşün-
düğünü söylemiş, bu sebeple, birinci sınıftan itibaren ya-
bancı dil konusunda hazırlanmış ve mezun olduktan son-
ra da asistan oldu.

Türkiye’de hadis kürsüsünü her ne kadar Tayyip
Hoca kurmuşsa da, çalışmalarına baktığımız za-
man, hadis alanının temel konularını ilk ele alan
Talat hocamız oldu. Çünkü İlahiyat Fakültesi’ne
1953 yılında ilk hadis asistanı olarak alınmıştı.
Hatta o dönemlerde akademik anlamda hadisle
meşgul olan fazla kimse olmadığı için akademik
çalışmaların çoğu merhum Talat hocamızın neza-
retinde yapılmıştı.

Merhum hocamızın doktora tezi, “Hadislerin
Toplanması ve Yazı İle Tespiti”ne dairdi. Belki de
hadis sahasında Türkiye’deki ilk akademik çalış-
ma sayılabilecek olan bu konuyu seçerken hem
Tayyip Bey’in hem de o zamanlar Ankara İlahiyat
Fakültesi’nde bulunan Fuat Sezgin Bey’in büyük
katkısı oldu.

1957’de tamamladığı doktora tezinin ardından
hocamızın kaleme aldığı Hadis Tarihi, Hadis
Usulü, Hadis Istılahları, Hadisçilerle Kelamcılar
Arasındaki Münakaşalar gibi her biri âdeta kla-
sikleşmiş eserler, Türkiye’deki hadis öğretimi ya
da akademik hadisçiliğin en temel kaynakları ol-
muştu. Dahası alfabetik olarak hazırlanmış olan
Hadis Istılahları adlı kıymetli eseri, o zamanlar iti-
barıyla İslam âleminde de bir ilkti. Ayrıca hoca-
mızın birçok ilim adamının da yetişmesinde payı
fazladır. Bugün İlahiyat fakültelerinde görev yap-
makta olan birçok hadis öğretim üyesi, doktora-
larını hocamızın danışmanlığında yapmışlardır.

Merhum Selman Başaran ile Mücteba Uğur, şu
an emekli olan Cemal Sofuoğlu, halen görevde
bulunan Nevzat Aşık, Selahattin Polat, Ramazan
Ayvallı, M. Hayri Kırbaşoğlu, İ. Hakkı Ünal, M.
Emin Özafşar, Bünyamin Erul gibi hocalar bun-
lar arasındadır.

Arap dünyasından ilk olarak 1957-1958 yıllarında
Bağdat’a gitti ve orada altı-yedi ay kaldı. 1963’te
kendi imkânlarıyla iki sene izinli olarak Tunus’a
gitti ve orada 20 ay geçirdi. 1967’de doçent
oldu. Daha sonra profesörlükte lisan imtihanına
Fransızcadan girmek istedi ve Fransızcasını geliş-
tirmek üzere 1972 yılında bir yıllığına Fransa’ya
gitti. 1975’de profesörlük kadrosuna atandı.
1980’li yıllarda 1-2 haftalığına Rusya (Azerbeycan,
Özbekistan vb.), Mısır ve İngiltere’ye gitti. 1984’te
hac, 1987’de ise umre yaptı.

Hocamız 1994 yılında yaş haddinden emek-
li oldu. Emekliliği döneminde İsmail Cerrahoğlu
Hoca ile birlikte başladıkları ancak sonradan ken-
disinin tek başına devam ettiği Tefsiri yazmak-
la meşgul oldu. Nihayet hocamız bu tefsiri üç ay
önce on cilt halinde tamamladı. Bu değerli eserin
basım işini TDV üstlendi.

Sakin, sessiz bir yapısı olmasına rağmen dinî-
ilmî konularda hassastı. Bu yüzden Süleyman
Ateş hoca ile bazı polemikler içerisine girdi.
Ateş, İslami Araştırmalar dergisi’nde “Cennet
Müslümanların Tekelinde Değil” başlıklı bir ma-
kale yazarak cennete Yahudi ve Hristiyanların
da gireceğini iddia etmiş, Talat Hoca da, “Cennet
Müminlerin Tekelindedir” diye cevap yazmıştı.
Ateş’in cevabı üzerine bu defa “Hafızın Unuttuğu
Ayetler” başlığını taşıyan ikinci yazısını yayımla-
mıştı. Hatta bu tartışma karşılıklı birer makaleyle
devam etmişti. Daha önce de Tercüman’da Kültür
Bakanı Talat Halman’la ilgili bir yazı yazmış ve
onun hakkında “İslami kültürden haberi olmayan
kültür bakanı” demişti.

12 Eylül sonrası en zor yıllarda (1982-1985) de-
kanlık yaptı. Aslında idarecilik onun yapısına hiç
uygun değildi. Muhtemelen bir emr-i vaki sonucu
bu göreve getirildi. O yıllarda ortaya çıkan başör-
tüsü yasağı ve öğrencilerin eylemleri hocayı çok
rahatsız etti. Bunun sonucu olarak birkaç ay son-
ra 1982’de ilk enfaktüsü geçirdi ve hastanede üç
hafta kaldı. O günlerde fakülteyi ziyarete gelen
Cumhurbaşkanı Kenan Evren Paşa’nın İlahiyat
Fakültesi hocalarının karşısında içki konusunda
sarf ettiği sözlere Koçyiğit hocamızın açıkça itiraz
etmesi de oldukça manidardır.

Görevine ve derslerine çok bağlı olan hoca-
mızın akademik hayatı, Bahçelievler’deki evi
ile İlahiyat Fakültesi arasında, evindeki kitapla-
rı arasında, Fakülte’de öğrencileri arasında geç-
ti. Evi ile Fakülte arasını yürüyerek gider gelir-
di. Oldukça sade sayılabilecek bir hayatı vardı.
Mütevazı bir kişiliğe sahipti. Yıllarca öğle yemeği
yerine bir simit ile çay içmek âdeta onun sünne-
ti haline gelmişti. Hoşlanmadığı için sempozyum-
lara ve benzeri ilmî toplantılara da pek katılmadı.
Yazılarında kullandığı dil ve üslup Türkçe açısın-
dan oldukça başarılıydı.

Yakınlarının tanıştırdığı Kırklareli-Vize 1933 do-
ğumlu Ayhan hanımla 1954’te mutlu bir yuva kur-
du. Çocukları Selçuk (1956), emekli ziraat mü-
hendisi; Ayşegül (1963) ise öğretmen idi. Ailesine
çok bağlı olan hocamız torunlarını çok sever,
onlardan söz etmekten hoşlanırdı. Okullar tatil
olunca Ayvalık veya Bodrum’daki yazlığa gider,
tatili ailesiyle orada geçirirdi. Orada düzenli ola-
rak sabah yürüyüşleri yapar ve dinçleşmiş olarak
dönerdi. 2003 yılında anjiyo olmuş ve by-pass ya-
pılması istenmişse de hocamız buna razı olma-
mıştı. Ancak son 2-3 yıldır takatten düşmüş ve
güçsüz kalmıştı.

Cuma namazlarını emekli olduktan sonra da
Fakültede kılmaya devam etti. Namaza gelir, de-
kanlığa uğrar, hocalarla, dostlarıyla biraz muhab-
bet eder ve tekrar evine dönerdi.

Eserleri

Hocamızın yayımladığı birçok makale, Ansiklo-
pedi maddesinin yanı sıra telif, tahkik ve tercü-
me ettiği ve çeşitli zamanlarda yayımlanan birçok
eseri bulunmaktadır:

1- Hadis Usulü,
2- Hadis Tarihi,
3- Hadisçilerle Kelamcılar Arasındaki
Münakaşalar,
4- Hadis Istılahları,
5- Kur’an ve Hadiste Ru’yet Meselesi,
6- Hz. Peygamber’in Hutbeleri,
7- Kur’an Meali,
8- Kur’an Tefsiri (10 cilt olup, basıma hazırdır)
9- Hemmâm İbn Munebbih’in Sahifesi, (M.
Hamidullah’tan çeviri),
10- Hadis Istılahları Hakkında Nuhbetu’l-Fiker
Şerhi, (İbn Hacer’den çeviri),
11- İslam Teşrii Tarihi, (Abdulvahhab Hallaf’tan
çeviri),
12- Ashab-ı Kehf, (Tevfîk el-Hakîm’den çeviri)
13- Ahmed b. Hanbel, Kitabu’l-Ilel Ve Ma’rifetu’r-
Ricâl, (İ. Cerrahoğlu ile birlikte Tahkik)
14- Hadis-i Şerif Külliyatı, (Tercüman Gazetesi)
15- Sahabiler Ansiklopedisi, (Heyet ile birlikte,
Tercüman Gazetesi)
16- Hadislerin Işığında İman, İbadet, Ahlak.
17- Din Bilgisi, Orta 1, (İ. Cerrahoğlu, M. Uğur ile
birlikte)
18- Din Bilgisi, Orta 3, (İ. Cerrahoğlu, M. Uğur ile
birlikte)
19- Makaleler, (ilmi dergilerde yayımlanmış ma-
kaleleri)
20- Askere Din Kitabı, A. H. Akseki’den sadeleş-
tirme.

Vefatına kadar tüm hayatını hadis ilmine vakfet-
miş, son on beş yılını ise tefsir yazmakla geçirmiş
olan ülkemizin yetiştirdiği ilk hadis hocamıza, ho-
caların hocasına Yüce Allah’tan rahmet niyaz edi-
yor, ömrünü hadislerini anlatmakla-öğretmekle
geçirdiği Rahmet Peygamberine komşu olmasını
diliyor, değerli ailesine, meslektaşlarına, geride
bıraktığı en büyük miras olan bütün talebelerine
ve okuyucularına başsağlığı ve sabırlar diliyoruz.

Talat Koçyiğit kronolojisi:

3 Ağustos 1927’de Uşak’ta doğdu.
1949’da Liseden mezun oldu.
1949’da Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ne
kayıt yaptırdı.
1953’te fakülteden mezun oldu.
1953’te asistan oldu.
1954’te Ayhan hanımla evlendi.
1957’de doktorasını tamamladı.
1957-1958 yıllarında 6-7 ay Bağdat’ta kaldı.
1967’de doçent oldu.
1975’de profesör oldu.
1963’te 2 yıl Tunus’ta kaldı.
1972’de bir yıllığına Fransa’ya gitti.
1975’te profesör kadrosuna atandı.
1982-1985 yılları arasında dekanlık yaptı.
1984’te hacca, 1987’de umreye gitti.
1994’te yaş haddinden emekli oldu.
18. 04. 2011 tarihinde vefat etti.

Muhterem Hocamız Prof. Dr. Talat Koçyiğit, ge-
çirdiği kalp krizi sonucu 18. 4. 2011 Pazartesi
günü Hakk’ın rahmetine kavuşmuştur. Cenazesi
20. 4. 2011 Çarşamba günü saat 11.30’da A.Ü.
İlahiyat Fakültesine getirilmiş, ardından Hacı
Bayram Veli Camii’inde kılınan öğle namazını
müteakiben Cebeci Asri Mezarlığına defnedilmiş-
tir. Muhterem Hocamıza Allah’tan rahmet, ailesi-
ne ve ilim dünyasına baş sağlığı diliyoruz.

Prof. Dr. Bünyamin Erul - Din İşleri Yüksek Kurulu Üyesi



247 246 245 241 240 239 238 237 236 235 234 233 232 231 230 229 214 144 143 142 141 140 139 138 137 136 135 134 133 132 131 130 129 128 127 126 125 124 123 122 121 120 119 118 117 116 115 114 113 112 111 110 109 108 107 106 105 104 103 102 101 100 99 98 97