Dergi Kategorileri
AÇIK OTURUM
AÇIKLAMA
ANALİZ
ARAŞTIRMA-İNCELEME
AYIN İÇİNDEN
AYIN KONUSU
BASIN TOPLANTISI
BASINDA DİN DİYANET
BAŞYAZI
BELGESEL
BİLİM
BİR AYET BİR YORUM
BİR HADİS BİR YORUM
CAMİLERİMİZ
DEĞERLENDİRME
DENEME
DİN GÖREVLİSİNİN HATIRA DEFTERİNDEN
DİN VE AHLAK
DİN VE BİLİM
DİN VE ÇEVRE
DİN VE EĞİTİM
DİN VE KÜLTÜR
DİN VE SAĞLIK
DİN VE SOSYAL HAYAT
DİN VE TARİH
DİN VE TOPLUM
DİN-DÜŞÜNCE-YORUM
DÜNDEN BUGÜNE
EDEBİYAT
EDİTÖRDEN
EKONOMİ
ELEŞTİRİ
FIKIH KÖŞESİ
GEÇMİŞ ZAMAN OLUR Kİ
GEZİ
GÜNDEM
GÜNDEMİN İÇİNDEN
GÜNÜN İÇİNDEN
HABERLER
HAYATIN İÇİNDEN
HUTBE
İNANÇ VE İNSAN
İNSAN VE HAYAT
İZLENİM
KADIN VE AİLE
KAİNATIN DİLİNDEN
KAPAK GÜNDEM
KİTAP TANITIMI
KONFERANSLAR
KÜLTÜR
KÜLTÜR VE SANAT
KÜLTÜR VE TOPLUM
KÜRSÜDEN
MERHABA
MÜFTÜLÜKLERDEN
NOSTALJİ
ÖRNEK HAYAT
ÖRNEK VAAZ
PORTRE
RÖPORTAJ
SAĞLIK
ŞİİR
SÖYLEŞİ
SÖZÜN ÖZÜ-BERCESTE BEYİTLER
TANITIM
TARİH
TOPLANTI
TOPLUM
TOPLUM VE AHLAK
TOPLUM VE BİLİM
VATAN SEVGİSİ
YARIŞMA
ZİYARET
Dergi Sayıları
Diyanet Dergisi >> 246. Sayı >> KADIN VE AİLE >> Sınav kaygısı

Sınav kaygısı

“Korku ve kaygılardan arınmanın en etkili ilacı inançtır!’’

Kaygı beyinde başlayan ve beyinde biten bir süreç-
tir. Öğrencinin edindiği bilgileri çeşitli nedenlerle
sınav anında gereği gibi kullanmasına ve arzu edi-
len başarıya ulaşmasına mani olan içten içe yaşa-
dığı kaygıya sınav kaygısı denir. Aslında çocukla-
rımızın sınavlardan beklentileri vardır. Ancak mev-
cut potansiyeli ile bu beklentileri çelişmektedir. Bu
durumda öğrencinin sınava yüklediği anlam ile sı-
navdan beklentisi sınav kaygısını iyice artıracaktır.

Sınav kaygısının nedenleri nelerdir?

Uyku düzeninde bozukluk, yetersiz dinlenme, fi-
ziksel egzersizlerin yetersizliği, sosyalleşememe,
zaman yönetimini bilmeme, beslenmede düzensiz-
lik, sınava hazırlanma programına sorumsuzlukla
başlangıç gibi yaşam biçiminden kaynaklı neden-
ler birinci grupta yer almaktadır.

İkinci grupta ise sınavla ilgili yetersizlikler ve bil-
gisizlikler yer alır. Bunlar ise; sınav anında zama-
nı doğru değerlendirememe, karşılaştığı sınav tek-
niğine cevap verememe, ders çalışma anında ve sı-
nav zamanında sınav kaygısını azaltma ve yenme-
deki teknikleri gereği gibi kullanamama gibi se-
beplerdir.

Üçüncü grupta ise şunları sayabiliriz: Sınava hazır-
lanma sürecinde “daha çok zaman var’’ diyerek ça-
lışmaları sürekli ertelemek ve sonraya bırakmak en
başta gelen nedendir. Ayrıca gerekli olan konular
yerine gereksiz ve kendisine kolay gelen konula-
ra zaman ayırma, gerekli olan konulara zorlandığı
kanaatiyle gereği gibi zaman ayırmama, sonuç alı-
cı çalışma yöntemlerini bilmeme ya da başarama-
ma, ezberleyerek halledeceğini düşünüp anlama
ve muhakeme gücünden yoksun ders çalışma tek-
niklerine yönelme gibi nedenlerdir.

Son olarak zihinsel olarak ele almamız gereken
nedenler vardır. Öğrencilerimiz nedense başa-
rılı olmasının kendi elinde olmadığı gibi olum-
suz düşünceye girmektedir. Olumsuz eleştiriler-
le sınav öncesi ve anında kendini zora sokmak-
tadır. Mesela öğrenci; “ne de olsa başaramayaca-
ğım!’’ diye düşünmektedir. Bir başka neden ise
aile ve toplumsal yönlendirmelerin sebep olduğu
zihinsel olumsuzluklardır. “Ben başaramazsam ai-
lem beni cezalandırır! Akrabalarımızın yüzüne na-
sıl bakabilirim!’’gibi düşüncelere kapılmalarını sa-
yabiliriz. Ayrıca birçok öğrenci kendisine sürekli,
başarabileceğinin çok üstünde hedefler koyarak
beklentilerini yüksek tutmak suretiyle asıl hedefin-
den uzaklaşmaktadır.

Sınav kaygısının öğrenciler üzerinde açabile-
ceği fiziksel ve davranış bozuklukları:

Sınav kaygısı yaşayan öğrenci öncelikle fiziksel
olarak ciddi bir değişiklik gösterecektir. Kalp atı-
şında hızlanma, mide bulantısı, ağız kuruluğu ve
dudaklarında belirginleşen anlık kuruluklar, bir-
den bire terleme, el titremeleri, uykularda düzen-
sizlik, iç sıkıntısı, kendini baskıda hissetme, nefes
zorluğu, gerginlik, ani parlama ve tepkiler verme,
baş ağrıları ve az da olsa burun kanamaları görül-
mektedir. Sınav zamanı yaklaştıkça bu durumlar
daha da artar bu durumda bitkinlik ve yorgunluk
hissi de ortaya çıkar.

Davranışsal anlamda ise şunları görebiliriz. İç hu-
zursuzluk nedeniyle aynı pozisyonda oturamama
ve aynı ortamda bulunamama gibi davranışlar gös-
terir. Bulunduğu ortama uymayan davranışlar gös-
terebilir. Zaman kullanamama gibi etkenlerden
dolayı düzensiz bir yaşam biçimini benimser. Ne
zaman uyuyacağını ve ne zaman derse çalışmaya
başlayacağını planlayamaz. Bu durumda da ace-
leci ve plansız davranışlarla düzensiz birisine dö-
nüşür. Huzursuz ve gereksiz kaygılardan dolayı
normal ilişkilerini bozarak asla benimsemeyeceği
davranışlar ve tepkiler ortaya koyabilir.

Başarısızlık korkusu kendini iyice gösterdiğinde
ortak yaşam alanlarında sıkça bulunmak istemez.
Bu durumdaki öğrenci çoğu kez ders çalışma mo-
tivasyonunu kaybedeceğinden çalışma masasın-
dan uzaklaşıp başka uğraşılar bulur.

Aileler çocuğunun sürekli düşüş göstermesi duru-
munda sınav kaygısını yaşadığını fark edip rehber
öğretmenlerden destek almalıdırlar.

Neler yapılmalı?

Dünyada iki güç vardır. Birincisi “korku’’ diğeri
ise “inanç’’. Eğer ki korkuyu yenemezseniz başa-
rı sizden uzak olur. Olumlu düşünmek ve kaygı-
yı olumluya dönüştürebilmek için korkuyu yen-
mek gerekir. Korkuyu yenmenin en etkili ilacı ise
inançtır. İnanç insanın en büyük sermayesidir.

Bunun haricinde aileler destek olmalıdır.
Çocuklarından beklentileri olsa da bu beklentile-
ri sınırlandırmayı bilmeliler. Aileler çocuklarını bir
başka çocukla kıyaslamamalıdır. Hayattaki en bü-
yük başarı sağlıklı ve huzurlu olabilmektir. Her
şey başarı diyen insanlar başka değerlerin ayrıcalı-
ğını bilemezler. Yaşam, ulaşılan hedefler değil bu
hedefler için yürüttüğümüz sürecin kendisidir. Bu
anlamda öğrencilerimiz ve aileler bilinçli çaba gös-
termelidir.

Çocuklarımız zaman problemi sunmak yerine ya-
şamın herkes için 24 saat olduğunu bilmelidirler.
Hayatta en demokratik sunulmuş imkân zamandır.
Önemli olan bunu olumlu ve uygun şekilde de-
ğerlendirmektir. Bu arada sosyalleşme ve doğanın
sunduğu güzellikler için de zaman ayırmalıdırlar.
Ailelerin dikkat etmesi gereken önemli bazı husus-
lar şunlardır:

• Çocuklara “sen’’ dilini kullanmak yerine ona de-
ğer veren bir dil kullanmak,

• Sınavlar konusunda sürekli sorular sormamak,

• Çocukların çalışma ortamlarını gereği gibi ha-
zırlamak,

• Sınav önemlidir ama her şey değildir mesajını
doğru vermek. Aileler kaygılı olursa çocuklara rol-
model hususunda olumsuz örnek olacaktır.

• Sıcak, samimi ve ortak aklın işlediği bir aile ola-
bilmeyi başarmak. Çocuklar koşulsuz hazırlanma-
lı, aileler de koşulsuz sevgiyi hissettirmelidir.

• Unutmayalım ki hayat en büyük sınavdır. Ve
bu sınav içerisinde insan gelip insan gidebilmek
en önemlisidir. Mücadele edilen sınavlar nedeniy-
le varlık nedenimizi zorlayıcı davranışlar ve haya-
tımızı yaşanmaz hale getirici bir sürece dönüştür-
memeliyiz.

• Başarı kadar başarısızlık da bizim için vardır.
Unutmayalım ki başarısızlık başarının ortağıdır!
Sınav öncesi uykuyu düzene sokup zihnimi-
zi ve bedenimizi gereği gibi dinlendirmeliyiz.

Öğrenciler, şunu yersen iyi olur bunu yersen ol-
maz gibi söylemlere kulak asmadan normal bes-
lenmelerine devam etmeliler. Ancak sabah kahval-
tısı yapmayan öğrenciler yapan öğrencilere göre
daha az başarılıdır. Sabah kahvaltısı önemli bir ka-
zanımdır. Sınav aşamasında kaygı artıp kalp atışı
hızlandığında gözlerini kapatıp derin nefes alma-
yı ve gevşemeyi denemelidir. 1’den 10’a kadar ya-
vaş yavaş sayıp her sayı arasında ağızlarından de-
rin nefes alıp burunlarından bu nefesi vererek gev-
şemeyi denemelidirler.

Fatih Akbaba



247 246 245 241 240 239 238 237 236 235 234 233 232 231 230 229 214 144 143 142 141 140 139 138 137 136 135 134 133 132 131 130 129 128 127 126 125 124 123 122 121 120 119 118 117 116 115 114 113 112 111 110 109 108 107 106 105 104 103 102 101 100 99 98 97