Dergi Kategorileri
AÇIK OTURUM
AÇIKLAMA
ANALİZ
ARAŞTIRMA-İNCELEME
AYIN İÇİNDEN
AYIN KONUSU
BASIN TOPLANTISI
BASINDA DİN DİYANET
BAŞYAZI
BELGESEL
BİLİM
BİR AYET BİR YORUM
BİR HADİS BİR YORUM
CAMİLERİMİZ
DEĞERLENDİRME
DENEME
DİN GÖREVLİSİNİN HATIRA DEFTERİNDEN
DİN VE AHLAK
DİN VE BİLİM
DİN VE ÇEVRE
DİN VE EĞİTİM
DİN VE KÜLTÜR
DİN VE SAĞLIK
DİN VE SOSYAL HAYAT
DİN VE TARİH
DİN VE TOPLUM
DİN-DÜŞÜNCE-YORUM
DÜNDEN BUGÜNE
EDEBİYAT
EDİTÖRDEN
EKONOMİ
ELEŞTİRİ
FIKIH KÖŞESİ
GEÇMİŞ ZAMAN OLUR Kİ
GEZİ
GÜNDEM
GÜNDEMİN İÇİNDEN
GÜNÜN İÇİNDEN
HABERLER
HAYATIN İÇİNDEN
HUTBE
İNANÇ VE İNSAN
İNSAN VE HAYAT
İZLENİM
KADIN VE AİLE
KAİNATIN DİLİNDEN
KAPAK GÜNDEM
KİTAP TANITIMI
KONFERANSLAR
KÜLTÜR
KÜLTÜR VE SANAT
KÜLTÜR VE TOPLUM
KÜRSÜDEN
MERHABA
MÜFTÜLÜKLERDEN
NOSTALJİ
ÖRNEK HAYAT
ÖRNEK VAAZ
PORTRE
RÖPORTAJ
SAĞLIK
ŞİİR
SÖYLEŞİ
SÖZÜN ÖZÜ-BERCESTE BEYİTLER
TANITIM
TARİH
TOPLANTI
TOPLUM
TOPLUM VE AHLAK
TOPLUM VE BİLİM
VATAN SEVGİSİ
YARIŞMA
ZİYARET
Dergi Sayıları
Diyanet Dergisi >> 100. Sayı >> KİTAP TANITIMI >> Hz. Peygamber Niçin Çok Evlendi

Hz. Peygamber Niçin Çok Evlendi

Bu sayımızda sizlere Başkanlığımız yayınları arasından çıkmış önemli bir eseri tanıtmaya çalışacağız. Bilindiği üzere Peygamberimizin özel hayatı ile ilgili en hassas konulardan birisi, hiç şüphesiz onun çok kadınla evlenmiş olmasıdır. İslâm�a karşı ön yargılı olanlar, Peygamber Efendimizin birden fazla kadını nikahı altında bulundurmasını dillerine dolayıp, tenkit edip
durmaktadırlar. Hatta içlerinden bazıları, tamamen tarihî gerçekleri göz ardı ederek, Hz. Peygamberin aşk duygularını ve şehvet arzularını tatmin etmek için çok evlendiğini ileri
sürmüşlerdir. İşte tanıtmaya çalıştığımız bu eser, söz konusu yorum ve tenkitlerin, gayr-ı adil ve insaftan uzak olduğunu ve tarihî verilerle bağdaşmadığını gözler önüne sermektedir.
Kur�an-ı Kerim�de bir insan olduğu vurgulanan Hz. Peygamberin, özel hayatının her safhasında daima insanî erdemleri sergilediği, onun hayatında savunulamayacak hiçbir noktanın bulunmadığını vurgulamak yerinde olacaktır. Burada Hz. Peygamberin müntesiplerine düşen görev, manevî önderlerini doğru tanımak ve tanıtmaktır.

Elimizdeki esere iki merhum ilim ve fikir adamının emeği geçmiştir. Birincisi son dönem Osmanlı münevverlerinden, mektupçu, mutasavvıf ve şair olan eserin müellifi Ebu Rıdvan M. Sadık Vicdani�dir. Bu zat ülkemizde daha ziyade Tomar-ı Turuk-ı Âliye adlı kitap dizisiyle tanınmaktadır. M. Sadık Vicdani, geçen asrın ikinci yarısından itibaren devlet teşkilatı içinde yer alan en önemli memuriyetlerden biri olan mektupçulukla memuriyet hayatında ün yapmıştır.
Mektupçular vilayet teşkilatında gerçekten de mühim vazifeler yüklenmiş, adeta gölge vali vazifesi görmüşlerdir. Protokolde de üçüncü veya dördüncü sırada bulunmuşlardır. Esere emeği geçmiş olan diğer kişi de, kitabı Osmanlıca�dan sadeleştiren Başkanlığımız musahhihlerinden Ahmet Karadut�tur.

Yazarımız, eserin muhtevasından da anlaşılacağı üzere, hem İslâm kültürüne hem de batıda İslâm hakkında yazılıp çizilenlere büyük ölçüde vakıf bir insandır. Kitapta Hz. Peygamberin
evlilikleri konusunu muhavere (sohbet) üslubuyla okuyucusuna sunmaktadır. İlk olarak 1928 yılında basılan eserin aslı, iki muhavere ve iki ekle dört bölümden oluşmaktadır. Ancak eserin
sadeleştirilmiş baskısında ise, aslında var olan "istitrad" başlığı altındaki kısım, görülen lüzum üzerine basımı uygun bulunmadığından çıkarılmıştır.

Müellif, çok önemli bir tespitle kitabına başlamaktadır. Ona göre son asrın sosyal düzeyinden ondört asır öncesinin sosyal yaşayışına ve anlayışına bakılacak olursa, bu tarz bakış
açısıyla sağlıklı neticelere ulaşmak, dolayısıyla Hz. Peygamberin evliliklerinin arkasındaki gerçek sebepleri de doğru bir şekilde kavramak mümkün değildir. Ona göre yapılması gereken,
o dönemin konsept ve sosyal yapılarını kendi bağlamı içinde ele alıp değerlendirmektir. Nitekim batılılar, günümüz koşulları ve kazanımlarını esas alıp 14 asır öncesini yargılamaya
kalkıştıkları için hataya düşmüşlerdir.

Kitabın birinci bölümünü teşkil eden birinci sohbette, yazarın muhatabı Hristiyan aileden doğmuş ancak Hristiyanlığa körü körüne bağlılığı olmayan bir doktordur. Yazarın ismini
zikretmediği bu zat, Müslümanlıkla ilgili bilgilerini, genellikle geçen asırda ilmî ölçülerden uzak ve misyonerlik ruh ve heyecanıyla yazılmış batılı yazarların kitaplarından edinmiş, tabiatıyla Peygamberimizin evlilikleri konusunda aklında pek çok soru işareti ve şüphe oluşmuştur. Bu bölümde doktor zihnini kurcalayan bütün soruları sormakta ve yazarımız M. Sadık Vicdani de kaynaklardaki bilgileri değerlendirip, tutarsız rivayetlere de işaret ederek bu sorulara cevaplar
vermektedir. Böylelikle okuyucu, sıkılmadan ve akademik ayrıntıya boğulmadan çok kadınla evlilik konusu etrafında zihinlerde oluşan hemen hemen bütün soruların cevabını bulmaktadır. Yazar, muhavere boyunca, çok eşlilik uygulamasının sadece İslâm dinine ait bir olgu
olmadığını, bu uygulamanın tarihin bütün dönemlerinde görülen sosyolojik bir realite olduğunu, peygamberlerin çoğunun çok evlilik yaptığını, toplumun önderliğini yapmış birçok meşhur
şahsiyetin de birden fazla kadınla evli olduklarını, İslâm�dan önce Arap toplumunda yedi değişik türden nikah uygulamasının cari olduğunu, erkeklerin sayısız kadınla nikahlanma
yollarının açık olduğunu, böyle bir zamanda ortaya çıkmış olan İslâm�ın bu uygulamaya sınır ve ölçüler koyarak çok evliliği bir takım şartlara bağladığını, sınırsız evlenme uygulamasını dört kadın ile sınırlandırdığını, Müslümanlara tek evliliğin ideal olarak
sunulduğunu ortaya koymaktadır. Bunun yanısıra yazar bu bölümde, müslüman erkekler için konan sınırlamalardan Peygamberimizin niçin muaf tutulduğunu, bu meyanda onun aynı anda dörtten fazla kadınla evli kalmasına niçin müsaade edildiğini açık bir şekilde gözler önüne sermektedir. Bu çerçevede yazar şu gerçeklerin altını bir kez daha çizmektedir:

Hz. Peygamberin çok evliliklerinin arkasındaki siyasî, dinî ve insanî sebepler bulunmaktadır. Her şeyden önce Resûlüllah Efendimiz gençliğinde kendisinden bir hayli yaşlı olan Hz. Hatice
validemizle evlenmişler ve ölünceye kadar tek kadınla evli olarak kalmışlardır. Bu gerçek onun şehvetinin peşinde koşan bir insan olmadığını çok açık bir şekilde ortaya koymaktadır.
Peygamberin devrinde çok kadınla nikahlanmaya dayanan evlilik bağ ve ilişkileri, değişik insan zümreleri arasında dostluk ve ittifak bağlarının doğumu için en tesirli bir çare ve vasıta teşkil
ediyordu. Elbette doğup gelişmekte olan İslâm, mümkün olan her çeşit desteğe muhtaçtı ve İslâm toplumunun en büyük menfaati ile ilgili bu konuda bizzat Rasûlullah�ın kendi şahsında
birçok fedakarlıkta bulunması gerekiyordu. Bu yüzden denilebilir ki Peygamberimizin evliliklerinin arkasında öncelikle İslâm toplumunun menfeatleri yatmaktaydı. O�nun hanımları Müslüman
kadınlar ile Rasûlullah arasında bir vasıta ve danışmanlık vazifesi görüyorlardı. Onun evliliklerinin arkasında savaşlar neticesinde dul kalan ve korunmaya muhtaç olan kadınların
himayeleri ile İslâm�a emeği geçmiş fedakâr insanların onurlandırılmaları gibi son derece insani sebepler de yatmaktaydı.

Hepsinden de önemlisi çok kadınla evliliğe sınır getiren ayetler, İslâm�ın son dönemlerinde nazil olmuştur. Peygamberimiz bu esnada çok hanımla evli bulunuyordu. Ayetler Peygamberin
hanımlarına "müminlerin anneleri" payesini vermişti. Onlar müslümanların valideleri durumundaydılar. Bu esasa göre bir Müslüman onlarla nikahlanmayı asla düşünemezdi. Zira bu
Allah katında yakışıksız ve münasebetsiz bir fiil teşkil ederdi. Bu durumda Rasûlüllah eğer dörtten ziyade hanımlarını boşamak durumunda kalsaydı, hanımlarının mağdur olacakları
âşikardı. Bu yüzden Peygamberimize, artık daha evlenememek üzere, mevcut hanımlarını taht-ı nikahında bulundurma müsaadesi verilmiştir. Bu bölümde yazar, Peygamberimizin
sırasıyla Hz. Hatice, Hz. Sevde, Hz. Aişe, Hz. Hafsa, Hz. Zeyneb b.Huzeyme, Hz. Ümmü Seleme, Zeyneb b. Cahş, Hz. Cüveyriye, Hz. Ümmü Habibe, Hz. Safiye, Hz. Meymune ile
yaptığı evlilikleri sebep ve sonuçlarıyla birlikte anlatmaktadır.

Kitabın ikinci bölümünde yazar, ikinci meşrutiyet dönemi aydınlarından ve Ankara eski valilerinden Dr. Reşit Bey�le yaptığı bir sohbeti anlatmaktadır. Bu sohbetin de kültürlü
muhatabıyla Peygamberimizin evlilikleri konusunu tartışmaktadır. Bu bölümde hususiyle dillere çok dolanan Hz. Peygamberin evlatlığı Zeydin boşadığı kadın Zeyneb b. Cahş�la olan evliliği
üzerinde durulmakta ve mesele enine boyuna okuyucuya sunulmaktadır. Kitaptaki bu bahsin okunmasında oldukça yarar mütalaa edilmektedir. Zira İslâm düşmanları bu meseleyi de çok
kaşımışlar ve Peygamberimizin, kölesi Zeyd�in evine gittiği sırada, onun genç ve güzel eşi Zeyneb�i yarı açık kapıdan şeffaf elbiseleriyle görerek güzelliğine hayran olduğu, Zeyd�in bunu
haber alınca karısını boşamak mecburiyetinde kaldığı şeklinde son derece yakışıksız isnatlar ileri sürmüşlerdir. Bu isnatların tarihi gerçeklerden ne kadar uzak ve mantık temelinden
yoksun olduğunu yazar sohbet uslubu içinde nefis bir şekilde gözler önüne sermektedir. Yazar Zeyneb�in Peygamberimizin halasının kızı olduğunu, onun Medine�ye hicret eden ilk
müslümanların arasında yer aldığını, Zeyneb�i bizzat Rasûlüllah�ın evlendirdiğini, Hz. Peygamber Zeyneb�le güzelliğine medfun olduğu için evlenmek isteseydi onunla daha kız iken
rahatlıkla evlenebileceğini, çünkü Zeyneb�in Zeyd�le evlenmeden önce Hz. Peygamberle evlenmeyi arzuladığını detaylarıyla birlikte açıklamaktadır.

Kitabın son ve üçüncü bölümü bir hatime niteliğindedir. Bu kısımda kitabın hazırlanması ve neşrine vesile olmuş Hindistanlı alim Mevlana Muhammed Ali�nin "Peygamberimiz" adlı
eserinden konuyla ilgili bolca alıntılar yapılmakta ve söz konusu eserin mütercimi Ömer Rıza Doğrul�un yorumları yansıtılmaktadır.

Merhum Ahmet KARADUT tarafından ilave edilen kaynakça ve index, kitabın akademik değerini artırdığı gibi okuyucunun eserden istifadesini de büyük ölçüde kolaylaştırmıştır.
Tarafımızdan İngilizce�ye de çevrilen bu kitap, her müslüman tarafından mutlaka okunmalıdır.Hz. Peygamber�den öğrenebileceğimiz daha pek çok şeyin olduğu unutulmamalıdır.

Yaşar Çolak



247 246 245 241 240 239 238 237 236 235 234 233 232 231 230 229 214 144 143 142 141 140 139 138 137 136 135 134 133 132 131 130 129 128 127 126 125 124 123 122 121 120 119 118 117 116 115 114 113 112 111 110 109 108 107 106 105 104 103 102 101 100 99 98 97